forsycja

img_1549

forsycja


zbieraj: kwiaty od marca do końca kwietnia. Forsycja to jeden z pierwszych kwitnących wiosną krzewów, którego kwiaty pojawia się jeszcze przed rozwinięciem liści. Forsycja rośnie na terenie całego kraju, głównie w miastach, gdzie jest sadzona jako żywopłot lub po prostu krzew ozdobny. Ma małe wymagania i może rosnąć praktycznie wszędzie, jedynie nie lubi stanowisk bardzo suchych. Ważne: przycina się ją dopiero po kwitnieniu (koniec kwietnia-maj), a nie jak większość krzewów – przed. Czytaj dalej „forsycja”

jemioła

5CA157AE-8E0D-4BD3-81A1-573C2985EF69.JPG

jemioła

Viscum


  • zbieraj: jemiołę od grudnia do kwietnia. Jest to roślina pasożytnicza rosnąca głównie na drzewach liściastych jak topole, brzozy, lipy, jabłonie, ale czasem też na iglastych sosnach. Najlepiej odciąć całą „kulę” od gałęzi. Liście można suszyć lub mrozić razem z owocami. Jemioła silnie akumuluje zanieczyszczenia, więc zbieramy ją z drzew rosnących daleko od drogi.   Czytaj dalej „jemioła”

chabry

chabry


  • zbieraj: to pospolicie rosnące kwiaty łąkowe. Surowcem zielarskim są jego płatki. Po zerwaniu trzeba je jak najszybciej i najkrócej suszyć, by zachowały swój kolor. Dlatego zbieramy je rano, w ciepłe dni i suszymy w cieniu. Płatki przechowujemy w ciemnym miejscu, ponieważ wraz ze stratą koloru tracą swoje właściwości lecznicze. Można je również uprawiać w ogrodzie w gruncie lub w doniczkach. Nie mają szczególnych wymagań, warto ścinać przekwitające główki, by pobudzić roślinę do wytwarzania nowych. Paleta barw odmian ozdobnych jest ogromna i możemy dostać je w praktycznie każdym kolorze.

kurki

kurki | pieprznik jadalny


  • zbieraj: od czerwca do października. Rosną w lasach iglastych i mieszanych na kwaśnej, piaszczystej glebie, pod mchem lub liśćmi. Tworzą symbiozę głównie ze świerkami i sosnami, ale można je też znaleźć przy dębach, grabach i bukach. Nigdy nie rosną pojedynczo i razem tworzą tak zwane czarcie kręgi. Pieprznik jadalny (czyli kurka), może być pomylony z lisówką pomarańczową, jednak ma ona ciemniejszy kolor, więcej blaszek, które nie zachodzą na cienką nóżkę. Dodatkowo lisówka posiada białą obwódkę, której nie ma kurka.

mak

mak


  • zbieraj: płatki i suche nasiona. Maki kwitną od czerwca do sierpnia, można spotkać je głównie na polach i łąkach. Można je również uprawiać w ogrodzie. Lubią stanowisko słoneczne, żyzną glebę i dużo miejsca dookoła. Ich makówki ścinamy dopiero gdy zaczną brązowieć, następnie wkładamy je luźno do worka i pozwalamy wyschnąć. Z pełni wysuszonych makówek, wysypujemy nasiona, które siejemy w kwietniu lub jesienią.

Czytaj dalej „mak”

cykoria podróżnik

 

cykoria podróżnik


Cykoria podróżnik to piękny kwiat, którego wszystkie części są jadalne, a w dodatku bardzo zdrowe. Ta dzika roślina występuje głównie przy szlakach komunikacyjnych, polach i łąkach. Niegdyś była uprawiana na polach, dziś popularniejsze są cykoria endywia i sałatowa. Liście zbieramy przed kwitnieniem, kiedy nie są jeszcze zbyt gorzkie. 

Czytaj dalej „cykoria podróżnik”

berberys

berberys


Berberys to duży krzew, który możemy spotkać na terenie całego kraju. Sadzi się go w parkach i przy ulicach, ale jest również dziką rośliną, którą można spotkać na skrajach lasów, szczególnie na ziemiach wapiennych. Owoce berberysu nie nadają się do spożycia na surowo, ale z suszonych lub przetworzonych można robić soki, konfitury czy nalewki. Wystarczy zjeść 5 małych owoców, by dostarczyć organizmowi dzienne zapotrzebowanie na witaminę C oraz dostarczyć witamin z grupy E, A, K, B1 i B2.

Czytaj dalej „berberys”

dzikie szparagi

dzikie szparagi


Dzikie szparagi występują głównie w klimacie śródziemnomorskim, ale również w południowej i centralnej Polsce. Używa się ich do ozdabiania bukietów kwiatowych oraz koszyków na Wielkanoc. Na północy naszego kraju można znaleźć ich zdziczałą formę (po dawnych uprawach). Są cienkie i lekko gorzkawe, gotuje się je lub smaży, podaje się je zazwyczaj jako dodatek do potraw. W południowej Francji tradycyjna potrawa na Wielkanoc jest omlette pascal, którego głównym składnikiem są właśnie dzikie szparagi.

 

wrotycz

wrotycz


Wrotycz w średniowiecznej Europie był używany jako przyprawa do aromatyzowania mięsa. Również zapiekano go w ciastach, nadawano nim smak puddingów i tworzono napary chroniące przed febrą. Jego mocny, korzenno-gorzki smak w dużej ilości jest w stanie zabić smak potrawy. Parzony w mieszance z innymi ziołami, pobudza apetyt i przyspiesza trawienie. Suszony i włożony do szafy lub budy psa, odstrasza mole i pchły. Stosowany zewnętrznie napar leczy świerzb i wszawicę. W ogrodzie taką herbatą możemy opryskać kwiaty zaatakowane przez mszyce. Trzeba mieć na uwadze, że wrotycz w dużych ilościach jest trujący, dlatego powinniśmy używać go sporadycznie i jako dodatek, czyli maksymalnie 5 kwiatów na danie lub napar.

tarnina

śliwa tarnina


Śliwa tarnina to krzew dorastający do 3 metrów. Znajdziemy go na obrzeżach lasów, pól i dróg, często rośnie w towarzystwie głogu, dzikiej róży i berberysu. Owoce zbieramy od września do listopada. Surowe są cierpkie i robią się słodkie po pierwszych przymrozkach, ale są przysmakiem ptaków, dlatego powinniśmy zbierać śliwki gdy tylko je znajdziemy. Dlatego zebrane umieszczamy w zamrażalniku na 24h, by zmniejszyć ilość kwasów i garbników odpowiadających za gorzki smak. Podczas zbierania trzeba uważać na małe ciernie na gałęziach. Przetwarzamy od raz, bo owoce nie lubią leżakowania. Robimy z nich: dżemy, wytrawny chutney, soki, wino i pyszne nalewki lub jemy na surowo. Najlepiej smakują z innymi śliwkami, jabłkami i gruszkami. Suszone owoce dodajemy do herbat, a przetrzymane w solance podawano jak oliwki. 

krwawnik

krwawnik


Krwawnik kwitnie w Polsce przez całe lato i jesień. Zbiera się jego kwiaty tylko ze stanowisk słonecznych i suszy w ciepłe dni. Ta pospolita roślina polna jest używana do wzbogacania mieszanek ziołowych lub pita sama jako napar – z dodatkiem miodu. Spożycie jej działa na organizm przeciwzapalnie, przeciwskurczowo oraz bakteriobójczo. Polska nazwa krwawnik odnosi się do jej właściwości przeciwkrwotocznych i pomocy w usuwaniu szkodliwych produktów przemiany materii. Odwar do mycia twarzy (5 łyżeczek ziela na 2 szklanki wody) pomaga w pielęgnacji tłustej cery i poprzez mycie, przeciwdziała przetłuszczającym się włosom. Łacińska nazwa krwawnika to Achillea od wojownika Achillesa. Zawiera olejki eteryczne, garbniki, witaminę C i sole manganu.

 

podgrzybek

podgrzybek brunatny


Podgrzybek brunatny to grzyb, który najbardziej lubi lasy iglaste świerkowe lub (rzadziej) dąbrowy i lasy grabowe. Miąższ bladożółty, sinieje pod naciskiem. Zbieramy od czerwca do października. Można jeść te grzyby przetworzone lub na surowo, choć takie mogą być ciężkostrawne. Można je suszyć, smażyć, marynować i mrozić. Zawierają żelazo, potas, fosfor oraz witaminy A, B1, B2, D i PP. Mokre mogą się kleić. Zbierając grzyby pamiętamy o zostawieniu grzybni (korzeni) w ziemi.

stokrotka

stokrotka


Stokrotka kwitnie prawie przez cały rok – od lutego do grudnia. Można ją znaleźć na trawnikach, przy drogach i na łąkach. Zbieramy jej kwiaty w słoneczne, pogodne dni ponieważ na wieczór i podczas deszczu zamykają. Stokrotkę można jeść na surowo w sałatkach (płatki i liście), dodawać do omletów i zup (całe kwiaty) albo deserów (same płatki). Można też z niej zrobić maceraty. Kwiaty i liście stokrotek zawierają olejki eteryczne, flawonoidy i garbniki. Picie naparów lub spożywanie świeżych roślin działa moczopędnie oraz obniża ciśnienie krwi. Wskazane jest dla osób z zaburzeniami przemiany materii, przy pękaniu naczyń krwionośnych i zatruciach. Są to jedna z najstarszych roślin dekoracyjnych.

gwiazdnica pospolita

 

gwiazdnica pospolita


Gwiazdnica pospolita ogrodnikom jest znana jako chwast. Jedna roślina jest w stanie wyprodukować 25 tysięcy nasion, które mogą kiełkować nawet po 20 latach. Kiedyś sprzedawano ją na targach jako warzywo i była popularną rośliną jadalną. Rośnie praktycznie wszędzie i przez cały rok – kiełkuje i kwitnie nawet pod śniegiem. Gwiazdnica zawiera witaminę C, prowitaminę A oraz saponiny. I to ze względu na nie należy spożywać ją z umiarem. Cały pęd gwiazdnicy jest jadalny, surowa idealnie pasuje do sałatek i kanapek – używa się jej jak rukwi wodnej czy rzeżuchy. Można ją usmażyć na maśle lub gotować (maksymalnie 2 minuty). Jej lekko orzechowy smak równoważy gorzkość dań. Jest wyznacznikiem żyznej gleby bogatej w azot. Gwiazdnica to przysmak ptaków, do czego nawiązuje jej angielska nazwa chickweed (kurzy chwast).

ślaz

ślaz


Ślaz rośnie na terenie naszego kraju dziko, znaleźć go można na brzegach lasów, na łąkach, w zaroślach oraz w pobliżu zabudowań i dróg. Jego liście, kwiaty, korzeń i młode owoce są jadalne. Delikatne liście i pędy ślazu je się na surowo w sałatkach. Ze starszych robi się zupy krem, dodaje do zapiekanek lub przyrządza jak szpinak.

Czytaj dalej „ślaz”

chmiel

chmiel


Chmiel to bylina-pnącze, dorastające do 6 metrów. Zbieramy jego „szyszki”, gdy są jeszcze zielonożółte. Dojrzałe i brązowe owocostany nie nadają się do użytku, ponieważ nie zawierają już cennej substancji lubuliny (żółtego pyłku w środku owocostanów). Zebrane szyszki suszymy od razu po zerwaniu. Z ziela robimy napar, który działa kojąco na nerwy, uspokajająco i pomaga w zasypianiu. W smaku chmiel jest dość gorzki, dlatego poleca się go mieszać z miętą i melisą, których działanie jest podobne.

Czytaj dalej „chmiel”

jeżyny


Jeżyny: należą do jednych z najłatwiejszych w uprawie i najpłodniejszych krzewów owocowych. To dzięki ich zdolności przeobrażania pędu, który dotyka ziemi, w korzeń i nową roślinę. Dlatego pola jeżyn są tak rozległe i trudne do przejścia. By uniknąć tego w ogrodzie, należy pilnować by krzaki pięły się np. po płocie czy ścianie. Istnieje wiele odmian jeżyn – hodowlanych i dzikich. Wybierając te do ogrodu, najlepiej kupić odmiany bezkolcowe, ale warto zbierać je też w lesie, bo uważa się je za bardziej aromatyczne. Owoce jeżyny zawierają witaminę C, flawonoidy, błonnik oraz kwas foliowy. Jest to również roślina lecznicza. Okłady z odwaru z liści leczą choroby skóry, napary stosowane są jako środek napotny, a odwar z korzenia działa moczopędnie. Jeżyny nie są wskazane dla osób uczulonych na aspirynę, ponieważ zawierają salicynę – naturalne składniki podobne do składników aspiryny. Według starych angielskich wierzeń nie powinno się zrywać tych owoców po 10 października – podobno wtedy diabeł na nie spluwa. 

głóg

głóg


Głóg to niewielkie drzewo lub krzew rosnący na skrajach lasów liściastych, przydrożach i zaroślach. Możemy znaleźć gatunek jednoszyjkowy oraz dwuszyjkowy, obydwa mają takie samo zastosowanie, jednak głóg jednoszyjkowy jest łatwiejszy w drylowaniu, ponieważ ma jedną pestkę, a nie dwie. Od marca do kwietnia zbieramy młode liście, od maja do czerwca kwiaty o charakterystycznym zapachu, a od sierpnia do października (czasami listopada) – owoce.

Czytaj dalej „głóg”

poziomka

poziomka


Poziomka to roślina, którą z łatwością znajdziemy w polskim lesie, ale również z powodzeniem możemy uprawiać w ogrodzie. Rozróżniamy dwa sposoby rozmnażania: z nasion (które siejemy w lutym do skrzynek) lub z rozłogów (jak u truskawek). Odmiany uprawne są większe od tych dzikich i możemy zbierać owoce od czerwca do października.

Czytaj dalej „poziomka”