forsycja

img_1549

forsycja


zbieraj: kwiaty od marca do końca kwietnia. Forsycja to jeden z pierwszych kwitnących wiosną krzewów, którego kwiaty pojawia się jeszcze przed rozwinięciem liści. Forsycja rośnie na terenie całego kraju, głównie w miastach, gdzie jest sadzona jako żywopłot lub po prostu krzew ozdobny. Ma małe wymagania i może rosnąć praktycznie wszędzie, jedynie nie lubi stanowisk bardzo suchych. Ważne: przycina się ją dopiero po kwitnieniu (koniec kwietnia-maj), a nie jak większość krzewów – przed. Czytaj dalej „forsycja”

nasturcja

odmiana „lady bird”

nasturcja


  • zbieraj: wysuszone nasiona nasturcji, by posiać ją w następnym roku. Nasturcja jest wykorzystywana jako ekologiczny wabik na mszyce i gdy zostanie zaatakowana, wyrywa się ją i pali. By szkodniki nie atakowały rośliny, wystarczy posadzić obok mocno pachnące kwiaty czy zioła – miętę, lawendę lub rozmaryn. Istnieje mnóstwo odmian barwnych nasturcji, jak i ich form – od 30 centymetrowych roślinek po 2-metrowe pnącza. Jest bardzo łatwa w uprawie, wysiewa się ją od początku maja nawet do połowy lipca, a obumierające kwiaty odcina się na bieżąco, by kwitła cały sezon. Pochodzi z Meksyku, więc niestraszne jej upały.

Czytaj dalej „nasturcja”

dalia

Processed with VSCO with f2 preset

 

dalia


  • zbieraj: płatki w sierpniu i wrześniu, a korzenie od zimy do wczesnej wiosny. Dalie potrzebują dużo miejsca i żyznej gleby, ale są łatwe w uprawie. Rośłiny te mogą być bardzo niewielkie (rosnące do kolan) czy osiągać rozmiary zbliżone człowiekowi. By wydłużyć ich kwitnienie, ścinamy przekwitającej pąki wraz z łodygą do najbliższego liścia. Niestety nie zimują w gruncie, dlatego po przymrozku usuwamy nadziemną część dalii, a bulwy oczyszczamy i przechowujemy w zimnym, ciemnym miejscu w piasku lub trocinach.

funkia

funkia | hosta


 

  • zbieraj: liście i kwiaty. Funkia jest bardzo łatwa w uprawie, można hodować ją w pojemnikach i w gruncie, udaje się na prawie każdej glebie czy stanowisku. Jednak najlepiej rośnie w półcieniu. Ścinaj kwiaty wraz z łodygami, by pobudzić roślinę do kolejnego kwitnienie. Polecana dla początkujących ogrodników.

 

Czytaj dalej „funkia”

kwiaty jadalne

1d1ebce5-2c27-4adb-9b06-4b1508e2486e

calibrachoa/milion dzwonków

kwiaty jadalne


To nie tylko kolorowy dodatek potraw, ale źródło witamin i minerałów. Głównie wykorzystujemy same płatki, a nie całe główki kwiatów. Pamiętamy również o tym, że jadalne kwiaty nie oznaczają automatycznie, że cała roślina jest jadalna. Nigdy nie jemy kwiatów, których nie jesteśmy pewni. Też nie powinniśmy jeść kwiatów z kwiaciarni czy hipermarketu, a raczej z pewnych, czystych źródeł. Pyłek może być bogaty w alergeny, więc osoby skłonne do alergii, powinny się upewnić co do bezpieczeństwa jedzenia danych kwiatów.

Czytaj dalej „kwiaty jadalne”

jesienne sadzenie cebulek

sadzenie jesiennych cebulek


 

  • Od końca lutego i do początku kwietnia, zakwita niewiele gatunków roślin. Jednak wszelkie zapylacze budzą się wtedy z zimowego snu, są głodne i szukają pożywienia. Jeżeli nauczmy je, że nasz ogród jest dla nich stołówką przez prawie 10 miesięcy, zamieszkają w nim, pomagając nam w osiągnięciu obfitych plonów. A do tego, gdy kwiaty zaczną pokazywać swoje kolorowe główki, to znak dla nas, że zaczął się nowy sezon.

żyworódka

żyworódka


  • zbieraj: mięsiste i największe liście żyworódki. To popularna roślina doniczkowa, która ma niewielkie wymagania – preferuje miejsca pół-cieniste i z wysoką wilgotnością powietrza, na przykład widne łazienki. Rozmnaża się sama przez cały czas poprzez rozrzucanie małych roślin, które wytwarza na krawędziach liści.
  • smakuj: raczej jako dodatku do sałatek, kanapek czy koktajli, niż jako głównego składniku dań. Z liści żyworódki można uzyskać sok, który podobny jest do aloesowego i pasuje do lemoniady czy naparu. Zielone części w smaku są kwaskowate, o przyjemnej konsystencji.
  • korzystaj: ze zdrowotnych i kosmetycznych właściwości żyworódki. Ta roślina zawiera mangan, miedź, cynk czy bor. Dzięki nim maseczki czy okłady ze zgniecionych liści lub na bazie soku mają właściwości neutralizujące rany, trądzik czy poparzenia.

aksamitki

 

aksamitki


 

  • zbieraj: płatki i liście aksamitek od czerwca do przymrozków. Wysiewaj w kwietniu pod osłonami lub w maju do gruntu. Są mało wymagające, ale wrażliwe na mrozy. Trzeba pamiętać o ogławianiu przekwitniętych kwiatów, by ciągle ładnie kwitły. Wysuszone kwiatostany zawierają mnóstwo nasion, które zostawiamy na następny sezon. Istnieje wiele odmian aksamitek – od żółtych po bordowe, dwubarwne, pstrokate, drobne i o mięsistych kwiatach, niskie (od 20 cm) oraz bardzo wysokie (ponad metr).

chabry

chabry


  • zbieraj: to pospolicie rosnące kwiaty łąkowe. Surowcem zielarskim są jego płatki. Po zerwaniu trzeba je jak najszybciej i najkrócej suszyć, by zachowały swój kolor. Dlatego zbieramy je rano, w ciepłe dni i suszymy w cieniu. Płatki przechowujemy w ciemnym miejscu, ponieważ wraz ze stratą koloru tracą swoje właściwości lecznicze. Można je również uprawiać w ogrodzie w gruncie lub w doniczkach. Nie mają szczególnych wymagań, warto ścinać przekwitające główki, by pobudzić roślinę do wytwarzania nowych. Paleta barw odmian ozdobnych jest ogromna i możemy dostać je w praktycznie każdym kolorze.

mięta meksykańska

mięta meksykańska

oregano kubańskie

Plectranthus amboinicu


  • zbieraj: listki prosto ze swojego parapetu. Mięta meksykańska jest niewielką krzewinką, którą przez cały rok możemy uprawiać na swoim parapecie. Latem możemy wystawić ją na dwór, jednak ostre słońce powoduje, że liście robią się jasne, prawie żółte. Mięta nie ma dużych wymagań, jednak na stanowiskach niedoświetlonych roślina mocno się wyciąga. Nie lubi mieć mokrej bryły korzeniowej, więc podlewamy ją oszczędnie. Poprzez urywanie stożka wzrostu, roślina puszcza mnóstwo bocznych pędów i rozkrzewia się.

Czytaj dalej „mięta meksykańska”

hyzop

hyzop


  • zbieraj: ziele hyzopu od czerwca do lipca. Jest to zimozielony półkrzew, który dorasta do 60 cm wysokości. Ścinamy go na początku lipca 10 cm nad ziemią. To sprawi, że hyzop zacznie się krzewić i bujniej rosnąć. Kwitnie on na biało lub fioletowo, a oprócz słonecznego stanowiska nie ma szczególnych wymagań. Lubi ziemię wapienną, żyzną.

liść laurowy

liść laurowy| wawrzyn szlachetny


  • zbieraj: dwuletnie, ciemnozielone liście oraz jagody. W klimacie śródziemnomorskim, gdzie wawrzyn rośnie dziko, przyjmuje formę wielkiego krzewu lub drzewa. Jest zimozielony. W naszym klimacie może rosnąć w donicy lub gruncie, jednak na zimę trzeba chować go do domu, ponieważ nie jest mrozoodporny. Roślina ta potrzebuje dużo miejsca, słońca i nie za wiele wody.

mak

mak


  • zbieraj: płatki i suche nasiona. Maki kwitną od czerwca do sierpnia, można spotkać je głównie na polach i łąkach. Można je również uprawiać w ogrodzie. Lubią stanowisko słoneczne, żyzną glebę i dużo miejsca dookoła. Ich makówki ścinamy dopiero gdy zaczną brązowieć, następnie wkładamy je luźno do worka i pozwalamy wyschnąć. Z pełni wysuszonych makówek, wysypujemy nasiona, które siejemy w kwietniu lub jesienią.

Czytaj dalej „mak”

cykoria podróżnik

 

cykoria podróżnik


Cykoria podróżnik to piękny kwiat, którego wszystkie części są jadalne, a w dodatku bardzo zdrowe. Ta dzika roślina występuje głównie przy szlakach komunikacyjnych, polach i łąkach. Niegdyś była uprawiana na polach, dziś popularniejsze są cykoria endywia i sałatowa. Liście zbieramy przed kwitnieniem, kiedy nie są jeszcze zbyt gorzkie. 

Czytaj dalej „cykoria podróżnik”

szałwia

szałwia


Szałwia to roślina przyprawowa, której nie znajdziemy dziko rosnącej na terenie naszego kraju. Jednak z powodzeniem możemy uprawiać ją w ogrodzie lub doniczce. Nie lubi częstego podlewania i preferuje suchą glebę oraz silne nasłonecznienie. By pobudzić ją do rozrostu, przycinamy jej górne pędy gdy urośnie na wysokość około 15 centymetrów. Wtedy szałwia zacznie się rozkrzewiać i bujniej rosnąć. Jak przy innych ziołach, pilnujemy by nie zakwitła.

Czytaj dalej „szałwia”

karczochy

karczochy


Karczochy w Polsce są mało znane i uprawiane głównie amatorsko. Warzywa te mają wysokie wymagania co do temperatury. Latem musimy zapewnić im maksimum ciepła, a zimą należy je zabezpieczyć przed mrozem lub wykopać. Rośliny te rozmnaża się z nasion lub prowadzi z odrośli. Trzeba je odmładzać co 2-3 lata – starsze okazy są małe i twarde. 

Czytaj dalej „karczochy”

bazylia

bazylia



OGRÓD:
Gdzie, kiedy i jak: Siejemy do doniczek lub do gruntu. W domu możemy wysiewać w kwietniu, do gruntu dopiero na początku maja. Są bardzo wrażliwe na mróz, więc jeżeli wzejdą przed 15stym maja, najlepiej je przykryć agrowłókniną. Możemy wysiać gęsto, choć polecam kupić minimum 2 paczki nasion, bo mają tendencje do niewybijania. Możemy ją siać nawet do sierpnia. Czytaj dalej „bazylia”

wanilia

wanilia


Wanilia jest pnączem z rodziny storczykowatych, które porasta drzewa w lasach tropikalnych Ameryki Środkowej i Południowej. Pozyskanie części rośliny, która służy jako przyprawa, jest bardzo trudne. W naturalnych warunkach wanilia może być zapylona jedynie przez kolibry lub małe pszczoły, a dopiero zapylony i zaczynający przekwitać kwiat, wydaje na świat podłużne owoce.

Czytaj dalej „wanilia”

liliowiec

liliowiec


Liliowiec często jest mylony z lilią, która nie jest jadalna. Za to kwiaty, pąki, młode pędy oraz kłącza liliowca są jadalne. Całe kwiaty lub pąki zanurza się w cieście naleśnikowym i smaży. Można je wrzucić do zupy pod koniec gotowania by podkreśliły jej smak. Gotowane kłącza dodaje się do zapiekanek, a młode pędy do sałatek. Ciemne kwiaty są gorzkie, ale im są jaśniejsze tym ich smak staje się słodszy. Płatki liliowca na surowo mogą wywoływać alergię, ale gotowane czy marynowane są w 100% bezpieczne do spożycia. Jego kwiaty otwierają się tylko na jeden dzień, dlatego jest zwany dziennicą. Roślina ta jest łatwa w uprawie i polecane dla amatorów, trzeba jednak kontrolować ich wzrost by nie zdominowały ogrodu. W kuchni chińskiej świeże i suszone płatki są popularnym produktem używanym np. do wieprzowiny moo shu. Rozdrobione kwiaty użyte jako maseczka wpływają pozytywnie na jędrność i blask cery. Wywar z kłączy i pąków tej rośliny ma działanie uspakajające i antydepresyjne.

lubczyk

lubczyk


Lubczyk to wieloletnia roślina, która przybyła do Europy z rejonów Afganistanu i Iranu. Dorasta do 1,5m wysokości i warto ją hodować w donicy na balkonie lub w gruncie. Jest bardzo wydajny w kuchni i aromatyczny, wystaczy tylko pare liści do podkręcenia smaku potrawy czy zupy. Roślina ta jest podstawą przyprawy typu maggi. Jednak powinniśmy zastąpić ciemny płyn suszonymi lub świeżymi liśćmi lubczyku, który w smaku jest nieporównywalnie lepszy, a do tego zdrowszy. Oprócz liści spożywa się też korzeń i nasiona tej miłosnej rośliny. Spożywanie jej pomaga w leczeniu zapalenia nerek i działa pozytywnie na narządy krwiotwórcze. Kiedyś na znak miłości, przypinano młodym parom liście lubczyku do piersi. Jest on też afrodyzjakiem, z którego robiono napoje miłosne.

koperek

koperek


Koperek to młody, niewyrośnięty koper ogrodowy. Siejemy go rzutowo, między innymi roślinami – koperek siany w rządku rośnie słabiej. Ma długi czas kiełkowania i najlepiej wysiewać go co 2-3 tygodnie. Ścięta roślina pozostaje świeża tylko dwa dni. Dlatego najlepiej trzymać go w szklance z wodą (jeżeli ma korzenie) lub zawinąć w wilgotny, papierowy ręcznik, który umieścimy w torebce foliowej i schowamy w lodówce.  Metodą na dłuższe na przechowywanie jej jest mrożenie – suszony koperek nie ma smaku i aromatu. Nasiona oraz liście kopru parzy sie jak herbatę, która pomaga na kolki i wzdęcia, a przy tym jest tak łagodna, że można podawać ją niemowlętom. Koperek dodany do potraw z czosnkiem, neutralizuje jego nieprzyjemny zapach w buzi.

 

kocmiętka

kocimiętka


Kocimiętka faktycznie działa na koty, ponieważ zawiera substancje podobna do kocich feromonów. Dlatego osobniki w wieku rozrodczym, mogą się w niej tarzać i zachowywać nienaturalnie. W zależności od gatunku rośliny, działa ona inaczej na zwierzęta. Kocimiętka to roślina miododajna i wabiąca owady zapylające, dlatego jest bardzo ważna w każdym ogrodzie. Można ją suszyć i używać (świeżą również) jak przyprawy. Wrzucenie paru gałązek do wanny zapewni odprężającą kąpiel, ponieważ jej zapach działa uspokajająco i relaksująco. Posadzona przy oknie odstrasza komary i muchy.

hibiskus

 

hibiskus | ketmia


Hibiskus to roślina o wielu odmianach i zastosowaniach. Odmiany ozdobne potrzebują dużo słońca i regularnego podlewania. W Polsce możliwa uprawa w donicy, jeżeli rośnie w gruncie potrzebuje ściółkowania i okrycia na zimę. Nadaje się na niskie żywopłoty. Kwiaty występują w wielu kolorach, najpopularniejsze to fioletowe, różowe i białe (na zdjęciu). Odmiany uprawne: to na przykład ketmia szczawiowa, której kwiaty pozyskujemy na susz, z którego robimy napar lub zimne lemoniady. Zalewamy płatki wrzątkiem i pijamy jak herbatę, lub namaczamy w zimnej wodzie, a następnie słodząc napój i dodając do niego soku z cytryny. Nim płatki dłużej będą się moczyć, tym więcej uwolnią swojego kwaskowatego smaku. Napój z hibiskusa jest źródłem witaminy C, wapnia, wzmacnia odporność i przyspiesza przemianę materii. Z innych odmian wytwarza się papier lub zbiera ich niedojrzałe owoce – okrę. Kwiat hibiskusa kwitnie tylko jeden dzień.

trawa cytrynowa

trawa cytrynowa


Trawa cytrynowa to popularna przyprawa w kuchni orientalnej. By jej użyć przed gotowaniem rozgniatamy korzeń (jemy tylko dolne części, liście są włókniste i twarde, wykorzystujemy je do herbat i naparów) i kroimy. Świetnie się sprawdza w zupach, jako dodatek do marynaty czy z mlekiem kokosowym. Nie jest kwaśna, a cytrynowo-korzenna, niejadalne części mogą służyć do aromatyzowania ryżu, nalewek i napojów. 80% olejków eterycznych w trawie cytrynowej to cytrol, który uśmierca komórki nowotworowe i służy do produkcji perfum. Działa antydepresyjnie, pobudza trawienie i krążenie krwi. W Polsce możemy uprawiać ją w donicy i gruncie, ale trzeba chować tę wrażliwą na zimno roślinę do domu. Jeżeli masz świeżą trawa cytrynową, odkrój od niej 1,50 cm kawałek od strony korzenia i umieść go w wilgotnej ziemi, a ukorzeni się, a po tygodniu zacznie się rozwijać. Znajdziesz ją też pod nazwą palczatka cytrynowa.

 

męczennica

męczennica


Męczennica inaczej passiflora swoją nazwę zawdzięcza Hiszpanom, którzy odkryli tę roślinę w Ameryce Południowej podczas „nawracania” Indian. Swoją budową przypominała im czas Pasji Chrystusa: okółki kwiatowe – korona cierniowa, pręciki – młoteczki wbijające gwoździe, górna zalążnia – gwoździe, płatki – purpurowe od krwi, frędzle – bicze, a że jest to pnącze – rośnie do nieba. Kwiat wytwarza soczyste jagody – marakuje, które stosowano jako lek przeciwbólowy. Ziele zawiera witaminę C, działa uspokajająco i rozkurczowo na mięśnie gładkie jelit oraz naczyń krwionośnych. Również usprawnia pracę serca i obniża ciśnienie krwi. Nalewka działa odprężająco, pomaga przy bezsenności i zaburzeniach pracy serca na tle nerwowym. Nie polecana osobom z miażdżycą. W Polsce możemy uprawiać ją na dworze jako roślinę jednoroczną lub w szklarni jako okazałe pnącze. Jej uprawa jest również możliwa w warunkach domowych w doniczce. Nie wymaga specjalnej pielęgnacji oprócz słońca i ciepła.

pietruszka naciowa

pietruszka naciowa


Pietruszka naciowa jest źródłem witaminy C – 1 łyżka pokrojonej natki to pół dziennego zapotrzebowania na tę witaminę. Poprawia przemianę materii, łagodzi bóle menstruacyjne i pomaga leczyć cellulit. Możemy uprawiać ją w gruncie i doniczce, w półcieniu, roślina wieloletnia. Długo kiełkuje (około 4 tygodni), więc nasiona namaczaj w ciepłej wodzie przez 24 godziny przed siewem. Ścięta odrasta szybko i jest jej co raz więcej. W ogrodzie możemy wysiać ją w sierpniu i przykryć kloszem, by zimą zbierać świeże listki. Tylko mrożona zachowuje wartości odżywcze i aromat.

ślaz

ślaz


Ślaz rośnie na terenie naszego kraju dziko, znaleźć go można na brzegach lasów, na łąkach, w zaroślach oraz w pobliżu zabudowań i dróg. Jego liście, kwiaty, korzeń i młode owoce są jadalne. Delikatne liście i pędy ślazu je się na surowo w sałatkach. Ze starszych robi się zupy krem, dodaje do zapiekanek lub przyrządza jak szpinak.

Czytaj dalej „ślaz”

ogórecznik

ogórecznik


Ogórecznik to roślina, której młode liście pachną i smakują, jak ogórki. Zielone części ogórecznika wspaniale komponują się w sałatkach z pomidorami, ziemniakami i cebulą, z dodatkiem soku z cytryny, soli i pieprzu. Można też przygotować je na ciepło, jak szpinak. Kwiaty są również jadalne, zdobi się nimi desery lub zamraża z wodą i dodaje do napojów.

Czytaj dalej „ogórecznik”

stewia

stewia


Stewia to roślina wieloletnia pochodząca z Ameryki Południowej i uprawiana na całym świecie ze względu na zawartość glikozydów stewiolowych. Stewiozydy to substancje słodzące (oznaczane symbolem E-960), 300-krotnie słodsze od cukru i nie zawierające kalorii. Stewia pobudza apetyt, działa regenerująco na trzustkę, pomaga w walce z cukrzycą. Maseczki zawierające stewię pomagają pozbyć się trądziku, przyspieszają gojenie ran i dezynfekują skórę.

Czytaj dalej „stewia”

estragon

estragon





OGRÓD:

Gdzie, kiedy i jak: miejsce nasłonecznione, nasiona siejemy wprost do gruntu w kwietniu lub do doniczek w marcu. Jednak najlepiej rozmnaża się go poprzez podział korzeni starszej rośliny. Odmładza to krzaczek, a nam zapewnia stały dostęp do świeżego estragonu.

Warunki: jest mało wymagającą rośliną, jeżeli będzie często używany (ścinamy całe gałązki) to puści pędy boczne i szybko się rozkrzewi. Jego główne potrzeby to słońce i odchwaszczanie gleby. Nie toleruje nadmiaru wody.

 

Pielęgnacja: jest wieloletnim ziołem, więc sadząc je wybierzmy dla niego stałe miejsce i pamiętajmy, że rośnie nawet do 0,5 metra wysokości, więc może zacienić inne rośliny. W jednym miejscu może rosnąć 5 lat. W Polsce na zimę ścinamy gałęzie rośliny przy samej ziemi i okrywamy ją np. liśćmi. Ziele zrywamy przed kwitnieniem.

Allelopatia: dobrze rośnie na jednej grządce ze wszystkimi warzywami kapustnymi.

KUCHNIA:

Używany do kiszenia ogórków i kapusty, aromatyzowania oliwy, octu czy musztardy. Swój smak uwalnia długo, więc dodajmy go do gotowanych potraw 10-15 min przed ich podaniem. Ale nie na samym początku gotowania, ponieważ może zagłuszyć smak potrawy. Służy jako składnik wielu sosów np. tatarskiego czy bearnaise. Jest głównie wykorzystywany we kuchni francuskiej.Ocet estragonowy: zagotuj ocet np. winny, a do umytej i sparzonej butelki, włóż klika świeżych gałązek zioła. Gdy ocet zacznie wrzeć, przelej go do butelki i zakręć. Odstaw butelkę w ciemne miejsce na 2 tygodnie. Po tym czasie, możesz używać wonnego octu estragonowego.

 

FAKTY I PRAWDY LUDOWE:

  • dla osób na diecie bezsolnej, estragon może zastępować sól
  • pochodzi z rodziny bylic (bylica estragon), więc jest spokrewniony z bylicą piołun i bylicą boże drzewko
  • zawiera olejek lotny, enzymy, garbniki i gorycze. Świeży – witaminy i składniki mineralne, jod,  pobudzają apetyt i przyspieszają trawienie.
  • ma właściwości moczopędne i przeciwmiażdżycowe, żółciopędne i rozkurczowe
  • długie żucie świeżego estragonu może powodować lekkie drętwienie języka
  • najlepiej smakuje mrożony lub przechowywany w occie, suszony posiada najmniej aromatu
  • twarde gałązki estragonu możesz wykorzystać, jako aromatyzujące patyczki do szaszłyków